Phòng chống béo phì ở trẻ em: Đừng bỏ quên vai trò của vận động thể lực

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới năm 2022, tỷ lệ trẻ từ 11 đến 17 tuổi tại Việt Nam vận động thể lực không đủ theo khuyến nghị còn khá cao, 81% ở trẻ em nam và 92% ở trẻ em nữ. Thiếu vận động thể lực là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu mắc các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, thừa cân – béo phì.

Vận động thể lực thường xuyên ở trẻ em mang lại nhiều lợi ích to lớn cho sức khỏe

Vận động thể lực theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) là bất kỳ chuyển động nào của cơ thể do hệ cơ xương tạo ra và có tiêu hao năng lượng. Nói đơn giản, chỉ cần cơ thể chúng ta di chuyển và “đốt” năng lượng thì đó đã được xem là vận động. Điều này không chỉ là chơi thể thao mà còn bao gồm cả những hoạt động quen thuộc hằng ngày như đi bộ, đạp xe, làm việc nhà, leo cầu thang hay di chuyển đến trường, nơi làm việc. Dù ở mức độ trung bình hay mạnh, vận động đều mang lại lợi ích cho sức khỏe, và mỗi người hoàn toàn có thể lựa chọn hình thức phù hợp với khả năng của mình để vừa rèn luyện cơ thể, vừa tạo thêm niềm vui trong cuộc sống.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy mức độ vận động của trẻ em và thanh thiếu niên vẫn còn đáng lo ngại. Theo thống kê của WHO năm 2024, có đến 80% thanh thiếu niên trên thế giới chưa đạt mức vận động theo khuyến nghị, trong đó nhóm từ 11–17 tuổi chiếm tỷ lệ rất cao. Đáng chú ý, trẻ em nữ có xu hướng ít vận động hơn trẻ em nam. Tại Việt Nam, tình hình cũng tương tự khi phần lớn học sinh trong độ tuổi 11–17 chưa vận động đủ theo khuyến nghị, đặc biệt tỷ lệ ở trẻ em nữ không vận động đủ ở mức rất cao (92%). Những con số này cho thấy thói quen ít vận động đang ngày càng phổ biến trong lứa tuổi học đường.

Trong khi đó, lợi ích của việc vận động thường xuyên là rất rõ ràng. Trẻ em và thanh thiếu niên vận động đầy đủ sẽ có thể lực tốt hơn, tim mạch khỏe mạnh hơn, xương chắc khỏe hơn, đồng thời cải thiện khả năng tập trung, ghi nhớ và tinh thần tích cực hơn. Vận động cũng giúp kiểm soát cân nặng và giảm mỡ thừa. Ngược lại, lối sống ít vận động là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ra các bệnh không lây nhiễm. Người ít vận động có nguy cơ tử vong cao hơn so với người vận động đầy đủ, và ở trẻ em, tình trạng này có thể dẫn đến thừa cân – béo phì, tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường, rối loạn giấc ngủ, giảm khả năng tập trung và ảnh hưởng đến kết quả học tập.

Chính vì vậy, các khuyến nghị về vận động thể lực đã được WHO ban hành nhằm hướng dẫn cụ thể về tần suất, cường độ và thời lượng vận động phù hợp cho từng nhóm đối tượng, từ trẻ em, thanh thiếu niên đến người trưởng thành và các nhóm đặc thù khác. Trong thời gian tới, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục chia sẻ các bài viết chi tiết về những khuyến nghị vận động thể lực dành cho lứa tuổi học đường, giúp phụ huynh, nhà trường và các em học sinh hiểu rõ hơn và chủ động xây dựng thói quen vận động tích cực mỗi ngày, vì một thế hệ khỏe mạnh và năng động hơn.

Phạm Nhật Thùy Đan – Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh